Rumınlar Provoslav Pasxasını necə qeyd edirlər? - səfirlikdən izahat

05/04/2018 [16:35] - Mədəniyyət (196)



8 apreldə Rumıniya Provoslav Pasxasını qeyd edəcək. Rumıniyanın Azərbaycandakı səfirliyi İstiqlal.az saytına Provoslav Pasxası adət və ənənələrinın Rumıniyada necə qeyd olunması ilə bağlı məlumat verib.

İlkin olaraq Roma ilahəsi Floraya həsr olunan Palma Günüİsanın Qüdsə daxil olması gününün xatirəsinə Rumıniya Pasxa bayramından bir həftə əvvəl qeyd olunan bir bayramdır. Bu gün insanlar bu anı xatırladan palma yarpaqlarını simvolizə edənsöyüd budaqlarını müqəddəsləşdirirlər. Əfsanəyə əsasən, İsa çarmıxa çəkildiyi vaxt, Onun anası ayağında dəmir çəkmə, əlində poladəsa ilə ağlayaraq oğlunun axtarışına çıxır.Yolda o, bir çayın yanına çatır və söyüd ağacından ona çayı keçməkdə kömək etməyi xahiş edir. Söyüd onun üçün bir körpü qurduğuna görə Məryəm onun odunununheç vaxt kömürə çevrilməyəcəyini və onun budaqlarının hər il kilsəyə götürüləcəyini bildirərək ona xeyir-dua verir. Buna görə də, həmin bu gün insanlar keşişin xeyir-dua verməsi üçün kilsəyə çiçəklər və söyüd budaqları gətirirlər.Baharın və bərəkətin simvolu olan söyüd budaqlarını inəklərə və kiçik uşaqlara toxundururlar ki, söyüd kimi böyüyüb, söyüd kimi püxtələşsinlər.Müqəddəs budaqlar daha sonra ikonaların yanında və ya qapıların üstündə yerləşdirilir və bu,bütün il boyumüalicə və ya təbii fəlakətdən qorunmaq məqsədilə istifadə olunur.

Müqəddəs Çümə Axşamı,Müqəddəs Həftənin beşinci günü, İsa Məsihin Həvarilərinin ayaqlarını yuması anı kimi xatırlanır. Ayaqların Yuyulması bir çox xristian kilsələrində tez-tez qeyd olunan ənənəvi adətdir.

Yaxşı Cümə və ya Qara Cümə, Müqəddəs Həftənin altıncı günü, İsanın çarmıxa çəkilməsi və Kalvariya dağında ölməsi anı kimi xatırlanır.Matəmin bu günündə Rumıniyalılar gün ərzindəbütün yeyəcək və içəcəklərdən çəkinır və həmin axşamı yalnız kilsənun Müqəddəs çörəyindən yeyirlər.
Yaxşı İnsanların Pasxası (Ölülərin Bazar Ertəsi)

Yaxşı İnsanların Pasxası Pasxadan bir həftə sonra, Müqəddəs Tomasın Bazar Günündən sonra gələn Bazar Ertəsi günü qeyd olunur.Rumıniya ənənəsinə görə, Yaxşı İnsanlar Şənbə Günü suyunun Yer üzünə töküldüyüiki dünya arasında yaşayan qədim ruhlardır.Yaxşı İnsanlar ənənələrinə uyğun olaraq dindar olan və həmişə oruc tutan insanlardır.Ancaq onlar suda boyalı yumurtaların qalıqlarını görməyənə qədər Pasxa bayramınınqeyd edilməsi günündənxəbərsiz olarlar, bu isə bayramdan təxminən səkkiz gün sonraya təsadüf edər.

Əfsanəyə görə, Yaxşı İnsanlar kiçik bir boya sahibdirlər, hər hansı bir geyim geyməzlər və saçlarlaqapalıdırlar.Oğlanlar öz qayğılarına özləri qalana kimi onlara anaları tərəfindən qayğı göstərilir.Bundan sonra onlar təcridolunur, digər insanlarla birgə oruc tutur və dualar edirlər.Onlar qadınlarla yalnız ildə bir dəfə Yaxşı İnsanların Pasxası günündə görüşürlər.

Ölülərə minnətdarlıq nişanəsi olaraq, onların qəbirləri üzərində qutularda qırmızı rəngə boyanmış yumurtalar və piroqlaryerləşdirilir və şamlar yandırılır.

Pasxadan É™vvÉ™l mühüm adÉ™tlÉ™r 

Ev tÉ™mizliyi:Ä°nsanların tÉ™miz bir evÉ™ sahib olması vÉ™ bütün ritual yeyÉ™cÉ™klÉ™ri hazır etmÉ™si ÅŸÉ™rtdir. Buna görÉ™ dÉ™ tÉ™mizlik iÅŸlÉ™ri MüqÉ™ddÉ™s CümÉ™ AxÅŸamı günü baÅŸlayır.Tarlada vÉ™ ya meÅŸÉ™dÉ™ çalışan kiÅŸilÉ™rbu gündÉ™n baÅŸlayaraq evdÉ™ qalır,tullantıları atır, hasarları tÉ™mir edir, odun doÄŸrayır, su gÉ™tirir vÉ™ quzular kÉ™sirlÉ™r. Qadınlar isÉ™ yumurta boyayır, bÉ™zÉ™yir, çamaşırları yuyur vÉ™ ümumiev tÉ™mizliyi iÅŸlÉ™ri görürlÉ™r. 

Yeni geyimlər:Pasxa üçün təzə bir geyim geyinmək yaxşı iş hesab edildiyi üçün qızlar və gənc həyat yoldaşlar iki həftə əvvəlcədən özləri, həmçinin öz valideynləri, qardaşları, ərləri və uşaqları üçün köynəklər tikməyə başlayırlar.

Müqəddəs Pəhriz: Pasxa ağır dini əhəmiyyətə malikolduğu üçün, bir çox rumınlar bayrama qədərki altı həftə ərzində Müqəddəs Pəhrizdəiştirak etməyəüstünlük verirlər. Bu müddətdə bir çox insanlar ət yeməkdən, tütün və spirtlərdənimtina etməyə üstünlük verirlər.Məşhur inancların əksinə olaraq, Rumıniyanın Pravoslav təqibçiləri bunu tövbəşəklində deyil, daha çox Tanrının bayramı və sevgisiolaraq görürlər.Ölkədəki hər kəs bu vacibiyyatlarabir sərt olaraq riayət etməsə də, adətənhəmin vaxt əksər restoranlar orucpəhrizinə uyğun olan yeyəcəklər təklif edirlər və bu, ölkədə "de post" termini olaraq bilinir.Bu, eyni zamanda, restoran menyusunda nə yeyə biləcəklərini bilmək istəyən vegetarian səyahətçilər üçün də faydalıbir işarədir.

Rumıniyada pasxa adÉ™tlÉ™ri 

Yumurta boyama Rumın Pasxa adətlərindən ən önəmlisidir.Bu bayram ərzində həmişə masa üzərində boyanmış yumurtalar olur və uşaqlar yumurta döyüşdürmək yarışına qatılma anını səbirsizliklə gözləyirlər.Adətlərdə deyilir ki, Pasxanın birinci günü yumurtadöyüşdürən insanlar öldükdən sonra bir-birlərini görəcəklər. Yumurtanın üzərinə vuran birinci kəs "Məsih dirildi" (Rumın dilində “Adevarat a înviat”), ikinci vuran kəs isə "Həqiqətən, O dirildi" (Rumın dilində“Adevarat a înviat”) sözlərini deməlidir.İnanca görə yumurtaları qırılmayan kəs çox uzun ömür sürəcək.

Pasxanın birinci günündÉ™ yumurtalarınsadÉ™cəüst hissÉ™lÉ™ridÉ™n vurulur.Bazar ErtÉ™si günü onlar hÉ™m üst, hÉ™m dÉ™ alt hissÉ™lÉ™rindÉ™n vurula bilÉ™r, növbÉ™ti günlÉ™rdÉ™ isÉ™ onları istÉ™nilÉ™n üsulda vurmaq olar.Yumurtalarını birinci vuracaq ÅŸÉ™xslÉ™r valideynlÉ™r olur, onlar uÅŸaqlarının, sonra isÉ™ uÅŸaqlar valideynlÉ™rinin yumurtalarını vurur, daha sonra isÉ™ digÉ™r qohumlar vÉ™ dostlar döyüşə daxil olurlar.ƏnÉ™nÉ™yÉ™ görÉ™, yumurtası birinci qırılan kÉ™s zÉ™ifdir vÉ™ o, dünyasını tez dÉ™yiÅŸÉ™cÉ™k.O, öz yumurtasını qalibÉ™ vermÉ™lidir; É™ks halda o biri dünyada o öz yumurtasını çürümüş halda yeyÉ™cÉ™k. 
Ənənəvi qırmızı yumurtalar haqqında bir çox əfsanə və miflər mövcuddur.Ən məşhur əfsanələrin birində deyilir ki, İsanın anası Məryəm ah-nalə etmək üçün çarmıxa çəkilmiş oğlunun yanına gedir və onun ayaqlarının yanındayumurta ilə dolu bir səbət yerləşdirir.İsadan damlayan qan yumurtaları qırmızı rəngə boyayır.

AdÉ™tÉ™n Pasxa yumurtaları qırmızı rÉ™nglÉ™rlÉ™ boyanır vÉ™ çarmıxa çəkilmiÅŸ Ä°sa MÉ™sihdÉ™n tökülÉ™n qanı tÉ™rÉ™nnüm edir, lakin yumurtalar mavi, sarı vÉ™ ya yaşıl rÉ™nglÉ™rdÉ™ dÉ™ola bilÉ™r. 

• Qırmızı :Allahın qanı kimi .
• Mavi :səma kimi .
• Yaşıl :otlar kimi .
• Sarı :günəş kimi .

Lakin Rumıniyaya xas olan ənənəyə görə yumurtaları boyamaq və onları ölkənin hər bir tarixi bölgəsinə xas olan mürəkkəb ənənəvi motivlərlə bəzəmək adətdir.Bu ənənə əsasən Bukovina bölgəsində xüsusilə yayılmışdır və bu cür yumurtaları ənənəvi yarmarkalarda və monastırlarda görə bilərsiniz.

Dekorativ detallarınbölgədən bölgəyə fərqli olmasına baxmayaraq, bəzədilmiş yumurtalarınüzərindəki bütün elementlər müəyyən məna daşıyır. Bəzilərinin izahı ilə aşağıda tanış ola bilərsiniz:

• şaquli xətt həyat mənasını verir
• üfüqi xətt ölüm mənasını verir
• qoşa xətt əbədiyyət mənasını verir
• düzbucaq simvollu xəttlər bilik mənasını verir
• əyri xətt su mənasını verir
• buruq xətt sonsuzluq mənasını verir
• qoşa buruq xəttlər həyat və ölüm arasında əlaqəni bildirir.

Ən maraqlı ənənəvi yumurtalar bəzəkli yumurtalar hesab edilir (Rumın dilində "oua incondeiate", "oua impiestrite", "oua inchiestrite" adlanır).Onları bəzəmək üçün xüsusi alətlərdən istifadə olunur.Bunlar çox incə və dəyirmi çubuqlar şəklində olur və "chisita (bijara)", "matuf (motoc)" və ya "festeleu" adlanır."Festeleu" fıstıq ağacından hazırlanmış iti uclu çubuqdur.Onun bir ucunda kətan və ya pambıqdan kiçik parçalar olur.“Festeleu”ərinmiş mumda isladılır.Yumurtanın səthinəonu toxundurduqda isə onların üzərində kiçik nöqtələr yaranır.

Müqəddəs İşıq:Pasxa gecəsi Rumınlar öz yerli kilsələrinə gedib şam yandırır və sonra onu evlərinə gətirirlər. Bu alov Məsihin Dirilməsini və yaxşılığın pislik üzərində zəfər çaldığını simvolizə edir.
Pasxanın birinci günü uşaqlar və böyüklər üzlərini və əllərini təzə su ilə yuyar və oraya qırmızı yumurta və reyhan qoyarlar.Deyilənə görə, bu ənənəyə riayət edənləri əbədi gözəl və sağlam həyat gözləyir.

Bəzi bölgələrdə (Bukovina, Transilvaniya), "islanma" adlanan bir ənənə də vardır.Bazar ertəsi səhərində oğlanlar bir vedrə su götürərək ərə getməmiş qızların evlərinə gedirlər.Onları yatarkən görsələr, oğlanlar suyu onların üstünə atırlar.İnanırlar ki,bu qızlar tezliklə ərə gedəcəklər.Həminqızlar isə onları isladan oğlanları ən gözəl bəzədilmiş yumurtalar, "paska" və ya tortla mükafatlandırırlar.Bəzi yerlərdə isə oğlanlar qızlar evdən çıxarkən onları tutur və onları islada biləcək yerə və ya çaya aparırlar, hətta onları suya da atırlar.

Bukovinada, Pasxa gecəsində, "tonqal" qalamaq ənənəsi də vardır.Təpələrdə bütün gecə tonqallar yanır.Kəndlilər onların ətrafına toplaşır və İsanın həyatından bəhs edən hekayələr söyləyirlər.Oğlanlar pis ruhlardan azad olmaq üçün tonqalın üstündən tullanırlar.

Sibiu bölgəsində, Pasxa üçün kiçik bir simvolik ağacbəzəmək adətdir.Bubir vazaya yerləşdirilə biləcək kiçik birağac və ya bir budaq ola bilər və o, yeni il ağacına(yolka ağacına) oxşar bəzədilib, evdə bir bəzək əşyası kimi saxlanılır. Şarların əvəzində ağacdan yumurtalar asılır.

Pasxa yeməkləri.Yeməklərin əsas şahı quzu ətindən olan yeməklərdir və yanında kartof və ya drobadlanan digər bu kimi ənənəvi milli xörəklərlə birgə təqdim edilir.Pasxa süfrələrindən əskik olmayan ərzaqlardan biri isə bir çox növləri olan Pasxa çörəkləri və tortlarıdır.
Rumıniyada "paska" kimi tanınan bu dadlı çörək isə pendir, krem, quru üzüm, hətta şokolad və ya kakao ilə hazırlana bilər.

Xüsusi Pasxa tortu olan "Paska" Müqəddəs Cümə Axşamı günü bişirilir, xüsusən də Şənbə günü bişirilir ki, Pasxaya qədər tərkibini dəyişməsin.O, yumruformada (İsanın körpəlik bezini xatırladır) və ya düzbucaqlı formada (Onun qəbrinin formasında) olur. Bəzi bölgələrdə "paska" həmçinin Müqəddəs George Günündə də bişirilir.

Bukovina əfsanəsində deyilir ki, "paska" İsanın öz həvarilərilə birgə dünyanı səyahətə çıxdığı dövrlərdən bəri hazırlanır.Onlar bir gecəbir kəndlinin evində qalırlar və gedəndə kəndli onların çantalarına yemək üçün ərzaq qoyur.Həvarilər İsadan soruşanda ki, Pasxa nə zamandır və O, cavab verir ki, onlar çantalarında qarğıdalı unundan hazırlanan çörək tapdıqları zaman Pasxa günü olacaqdır.Onlar çantalarına baxarkən, görürlər ki, kəndli onlara məhz qarğıdlı unundan hazırlamış çörəklər qoyubmuş.Beləliklə, onlar bilirlər ki, həmin gün Pasxa günüdür.
...
Hökumət "sosial mənzil" ideyasını dəfn etdi - təhlil
Ötən il Beynəlxalq Bankdan daha 4 milyard yoxa çıxıb - təfsilat
Azərbaycanda yeni devalvasiya təhlükəsi - xəbərdarlıq
Bakının mərkəzində partlayış: Bir nəfər xəsarət alıb-yenilənib
Sarkisyanın məkrli oyunu - təhlil
Xəbər lenti
07/04/2018 [23:32]:
Volkan Dəmirəl "Qarabağ"dan təklif alıb?
07/04/2018 [22:30]:
Daha bir dərmandan zəhərlənmə hadisəsi
07/04/2018 [21:27]:
ABŞ kosmosda ilk otel açacaq
07/04/2018 [20:28]:
Bakıda subasma sahələri aktivləşib - rəsmi
07/04/2018 [19:36]:
AzTV sədrinin “Şamaxı əhvalatı”nın pərdəarxası
07/04/2018 [18:31]:
Gömrükçülər "beşbarmaq" aşkar edib
07/04/2018 [18:04]:
Əli Həsənov: Kimlərinsə təhqir və söyüşlərinin mənimlə əlaqələndirilməsi cəhdi təxribatdır
07/04/2018 [17:55]:
Qüdrət Həsənquliyev yenidən BAXCP sədri seçilib
07/04/2018 [17:26]:
Bakıdan Rusiyaya sürət qatar işləyəcək
07/04/2018 [16:34]:
Vaşinqton Putinin qızına və kürəkəninə qarşı da sanksiyalar tətbiq etdi
07/04/2018 [15:41]:
Qızıl 8 dollara yaxın bahalaşıb
07/04/2018 [14:29]:
İŞİD lideri məhv edilib
07/04/2018 [13:36]:
Neft ucuzlaşıb
07/04/2018 [12:32]:
DİN: Axtarışda olan 26 nəfər saxlanılıb
07/04/2018 [11:10]:
UEFA "Barselona"ya intizam işi açdı
07/04/2018 [10:29]:
Azərbaycanda qızıl ucuzlaşıb
07/04/2018 [09:37]:
Azərbaycanda yerli əhəmiyyətli avtomobil yollarının sayı artıb
07/04/2018 [00:41]:
İlham Əliyev 3 sərəncam imzaladı - yenilənib
06/04/2018 [23:36]:
Çempionlar Liqasında həftənin ən yaxşısı müəyyənləşib
06/04/2018 [22:29]:
Yanvarda əcnəbilər Azərbaycanda 100 milyon manat xərcləyiblər
06/04/2018 [21:25]:
Apellyasiya Şurasının yeni tərkibi təsdiqlənib
06/04/2018 [20:33]:
Vladimir Putin 11 generalı tutduğu vəzifədən azad edib
06/04/2018 [19:36]:
Əfv Komissiyasının iclasları davam edir
06/04/2018 [18:43]:
“Azərkosmos” 2,3 mln dollar gəlir əldə edib
06/04/2018 [18:36]:
JTI şirkəti Azərbaycanda daha bir su təchizatı layihəsi həyata keçirdi
Bütün xəbərlər...
...
Həftənin ən çox oxunanları
İstiqlal.az-ın arxivi
"İstiqlal.az"
Xəbər Portalı
Copyright©2013 "İstiqlal.az" MMC
Materiallardan istifadə zamanı
www.istiqlal.az saytına
istinad zəruridir
X

Bəyənin və "İstiqlal.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin