Soçi görüşü Azərbaycanla Rusiya arasında anlaşma yaratdımı?

27/07/2017 [09:10] - Köşə (2883)
Hüseynbala Səlimov


Kim deyibcÉ™, çox düz deyibdir: “Təəssüf ki, Allahdan nÉ™ qÉ™dÉ™r uzağıqsa, Rusiyaya bir o qÉ™dÉ™r yaxınıq”... 

Bəli, Rusiya - Azərbaycan münasibətlərindən yazmaq istərkən ağlıma gələn ilk fikir bu oldu...

Doğrusu, hərdən özümdən soruşuram ki, bəlkə yanılırıq? Bəlkə bizim yazı və çıxışlarımızdan hələ də uzaq 80-90-ci illərin ab-havası gəlir?..

Yadıma gəlir, 90-cı illərin ortalarında bir politoloq deyirdi ki, Z.Bjezinskinin və ona bənzərlərin yazdıqlarına və dediklərinə elə də fikir verməyin, bu adamlar hələ də soyuq müharibənin ritorikasını və məntiqini davam etdirirlər.

Bir müddət elə belə də etdik. Rusiyaya yeni gözlə baxmaq istədik. Amma tez bir zamanda bəlli oldu ki, qüsur bizim gözlərimizdə deyilmiş, Rusiya elə həmin Rusiya imiş.

Elə ötən həftə də Rusiya telekanallarını ora – bura çevirməklə məşğul idim. Birdən gördüm ki, V.Putini göstərirlər. Bəli, o növbəti görüşdə idi. Bu dəfə uşaqlarla söhbətləşirdi...

Ona bir maraqlı sual verdilər: “Hansı hadisə sizə daha çox təsir edirbdir?”... V.Putin bir azacıq fikirləşəndən sonra qayıtdı ki:” SSRİ-nin dağılması!”...

Əslində bu, onun SSRİ-lə bağlı ilk göz yaşları deyildi. Müxtəlif vaxtlarda SSRİ – lə bağlı nostaljisini ifadə etmək üçün ən kiçik fürsəti belə əldən verməməyə çalışıb, SSRİ-ni bərpa etməyin özünün siyasi niyyəti və məqsədi olduğuna işarə edibdir Rusiya prezidenti...

Prinsipcə, onun belə sayıqlamaları qonşu ölkələrə qarşı təhdiddir. O, isə heç bir vaxt bunun fərqində olmayıb. Hər dəfə SSRİ-dən söz düşəndə bu adam deməli idi ki, SSRİ artıq keçmişdir və ölkəsi də bunu qəbul edir, keçmiş sovet respublikalarının suverenliyinə hörmətlə yanaşır.

Bəli, G.Züqanov və V.Jirinovski SSRİ üçün nostalji keçirə bilər, çünki onlar hökuməti təmsil etmirlər, müxalifətçidirlər...

Amma Putin isÉ™ prezidentdir vÉ™ müəyyÉ™n mÉ™nada öz ritorikasına sÉ™rhÉ™d qoymağı bacarmalıdır. FÉ™qÉ™t, bunu qÉ™tiyyÉ™n düşünmür...              

Bir qədər qəribə olsa da, onun Azərbaycan prezidentilə görüşəcəyini də elə həmin verilişdəcə özünün dilindən eşitdim – V.Putin Coçidə uşaqlarla görüşündə dedi ki, bu gün prezident İ.Əliyevlə görüşəcəkdir.

Bir detal da oldu, amma bizim ÅŸÉ™rhçilÉ™r sonradan ona diqqÉ™t yetirmÉ™dilÉ™r. V.Putinin dediyi daha bir cümlÉ™dÉ™n baÅŸa düşdüm ki, bu adam AzÉ™rbaycan prezidentilÉ™ görüşünün asan keçmÉ™yÉ™cÉ™yini irÉ™lidÉ™n bilirdi. 

Düzdür, görüş geniÅŸ ÅŸÉ™rh olunmadı. Amma belÉ™ güman edirÉ™m ki, heç dÉ™ asan danışıqlar sırasından deyildi bu görüş. AzÉ™rbaycan prezidentinin PutindÉ™n tÉ™lÉ™b edÉ™cÉ™yi çox mÉ™qamlar vardı vÉ™ bu adam hÉ™m Minck Qrupunun hÉ™msÉ™dri, hÉ™m dÉ™ AzÉ™rbaycanın strateji tÉ™rÉ™fdaşı olan ölkÉ™nin başçısı kimi çox mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™rÉ™ aydınlıq gÉ™tirmÉ™li vÉ™ hansısa arqumentlÉ™rlÉ™ rÉ™smi Bakını da sakitləşdirmÉ™li idi. 
ErmÉ™nistana vÉ™ AzÉ™rbaycana münasibÉ™tdÉ™ qabarıq ÅŸÉ™kildÉ™ sezilÉ™n assimmetriyanı izah etmÉ™k üçün ruslar adÉ™tÉ™n elÉ™ dÉ™ É™ziyyÉ™t çəkmirlÉ™r – birbaÅŸa deyirlÉ™r ki, biz sizinlÉ™ strateji müttÉ™fiqlÉ™riksÉ™, ErmÉ™nistanla hÉ™rbi müttÉ™fiqik. 

Yəni, simmetriya istəyirsinizsə, onda gəlin siz də qoşulun bizim Kollektiv Təhlükəsizlik Təşkilatına, Avrasiya İttifaqına, daha nə bilim, haralara...

O ki qaldı Minsk Qrupunun hÉ™msÉ™dri olmaq mÉ™sÉ™lÉ™sinÉ™, indi DaÄŸlıq QarabaÄŸ problemindÉ™ yenidÉ™n dalana bÉ™nzÉ™r situasiya yaranıbdır. ElÉ™ bu yaxınlarda xarici iÅŸlÉ™r nazirlÉ™ri sÉ™viyyÉ™sindÉ™ da baÅŸ tutan Brüssel görüşü köhnÉ™ sualı yenidÉ™n gündÉ™mÉ™ gÉ™tirdi: danışıqları bÉ™rpa etmÉ™yin  mÉ™nası varmı? 
Bizə elə gəlir ki, prinsipcə, olar, amma həqiqətən real bir şeyin baş verməsi üçün gərəkdir ki, Ermənistana təzyiq edilsin. Bunu isə heç kim etmir – nə Rusiya, nə də digər həmsədrlər...

AzÉ™rbaycan özü bunu etmÉ™k iqtidarındadır, amma imkan vermirlÉ™r. Təəssüf, müharibÉ™ yolu da hÉ™lÉ™ açıq deyildir. Ruslar ermÉ™nilÉ™rlÉ™ gah vahid hÉ™rbi komadanlığa keçir, gah birgÉ™ qoÅŸun yaradır, gah da ErmÉ™nistanda É™n müasir silahlarını yerləşdirirlÉ™r! QÉ™rÉ™z, Mockva dönüb olub AzÉ™rbaycanla ErmÉ™nistan arasında keçilmÉ™z qalxan... 

Hətta V. Jirinovski oturub-durub belə deyir ki, bizim razılığımız olmadan Qarabağda müharibə ola bilməz. Bu isə o mənanı verir ki, əziz azərbaycanlılar, Qarabağı silahla qaytarmağı da ağlınıza gətirməyin...

Qərəz, vəziyyət qısaca belədir. Rusiya özü də başa düşür ki, Azərbaycana izahat vermək, lap kobud şəkildə desək, onu dilə tutmaq getdikcə çətin iş olur, çünki Rusiya elə siyasət aparır ki, daha, necə deyərlər, cidanı çuvalda gizlətmək olmur...

PrincipcÉ™, Bakının apardığı siyasÉ™t Rusiyanı izafi şübhÉ™lÉ™rdÉ™n qurtarmalı idi. Ona görÉ™ ki, qonÅŸu Gürcüstandan tam fÉ™rqli olaraq Bakı Avropa BirliyilÉ™, NATO ilÉ™ baÄŸlı ciddi planlar qurmur vÉ™ Avropa ilÉ™ É™mÉ™kdaÅŸlığını enerji vektoru üzÉ™rindÉ™ qurur. 

Amma ruslar bütün bunlara baxmayaraq bizÉ™ vÉ™ özlÉ™rinÉ™, xüsusÉ™n dÉ™ özlÉ™rinÉ™ arxayın deyillÉ™r. Ona görÉ™ ki, iddia etdiklÉ™ri geosiyasi fÉ™zanı doldurmaq, hansısa böyük bir geosiyasi layihÉ™nin mühÉ™rriki olmaq vÉ™ onun yükünü daşımaq iqtidarı yoxdur. 

MÉ™sÉ™lÉ™n, elÉ™ bu yaxınlarda rusiyalı analitiklÉ™rin bir yazısını oxudum. BelÉ™ mÉ™lum olur ki, artıq Çin Avrasiya Ä°ttifaqı mÉ™kanında Rusiyanı tam üstÉ™lÉ™mÉ™kdÉ™dirlÉ™r, Rusiyanın Avrasiya Ä°ttifaqı layihÉ™si indi dönüb olur xalis “Çin malı”. Ona görÉ™ dÉ™ ruslar bir növ tÉ™laÅŸ içindÉ™dirlÉ™r. 

TÉ™sadüfi deyildir  ki, bir vaxt D.Tramp ÇinlÉ™ baÄŸlı ilk problem yaradanda vÉ™ Çinin ABÅž üçün daha “tÉ™hlükÉ™li” olduÄŸuna iÅŸarÉ™ edÉ™ndÉ™ ruslar dÉ™rhal buna özünÉ™mÉ™xsus reaksiya verdilÉ™r vÉ™ bu xüsusda ABÅž-la bir cÉ™rgÉ™dÉ™ olmaÄŸa vÉ™ özlÉ™rinin Uzaq Şərq vektorlarını da ÇindÉ™n Yaponiya keçirmÉ™yÉ™ hazır olduqlarını bildirdilÉ™r... 

Bəli, baxmayaraq, son bir neçə ildə Çin və Rusiya rəhbərləri 22 dəfə görüşüblər, üstəlik, “böyük 20-lərin” növbəti toplantısı ərəfəsində daha bir görüş də oldu, di gəl, iki ölkə yenə də böyük rəqiblər olaraq qalırlar...

DediklÉ™rimizin konteksindÉ™ Bakı – Tbilisi – Qars dÉ™miryolunun necÉ™ aktuallıq kÉ™sb etdiyi bir daha aydın olur. Bu günlÉ™rdÉ™ bu xÉ™ttÉ™ ilk sınaq qatarı buraxıldı vÉ™ ümid edÉ™k ki, yaxın vaxtlarda o, istifadÉ™yÉ™ verilÉ™cÉ™k vÉ™ ÇinlÉ™ Avropanı birləşdirÉ™n magistral xÉ™ttinÉ™ çevrilÉ™cÉ™k. 

Eləcə də bu konteksdə Azərbaycan qazının Avropaya nəqlini də yada salmaq olardı. Bütün bunları Azərbaycan edir və təbii, bu da Rusiyanı təşvişə salır – elə bu səbəbdən də Bakı ilə bağlı şübhələri, tərəddüdləri bir azacıq da artırır...

TÉ™bii, mÉ™n deyÉ™ bilmÉ™rÉ™m ki, CoçidÉ™ konkret olaraq daha hansı mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™r müzakirÉ™ olundu. Amma bir daha deyirÉ™m ki, böyük ehtimalla  görüş düşünülÉ™n qÉ™dÉ™r rÉ™van keçmÉ™di. MÉ™n hÉ™lÉ™ ErmÉ™nistandakı azÉ™rbaycanlı girovların mÉ™sÉ™lÉ™sini, Ãœmumrusiya Konqresi É™trafındakı qalmaqalı demirÉ™m. Bir sözlÉ™, Kreml bir çox mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™rlÉ™ baÄŸlı izahat vÉ™ ÅŸÉ™rhlÉ™r vermÉ™li idi. 

Bunu qəti hərfi mənada başa düşməyin – demək istəmirəm ki, o boyda dövlət durub kiçik Azərbaycana izahat verəcəkdir. Amma ən azı Cənubi Qafqazda ən böyük dövlət Azərbaycandır və onunla əlaqələr ruslar üçün çox vacibdir – elə bu səbəbdən də bölgədəki siyasətlərini elə qurmalıdırlar ki, azərbaycanlılar da inciməsin. Hərçənd, getdikcə bunu etmək yaman çətin olur – bir daha deyirəm ki, cidanı çuvalda gizlətmək olmur artıq...

TÉ™bii ki, hÉ™r bir görüş anlaÅŸma üçün bir cÉ™hddir. ÃœstÉ™lik, siyasÉ™tçilÉ™r görüşürlÉ™rsÉ™ vÉ™ biri – birilÉ™ görüşdÉ™n yayınmırlarsa, bu, o demÉ™kdir ki, münasibÉ™tlÉ™r hÉ™lÉ™ dözümlü sÉ™viyyÉ™dÉ™dir. 

Həm də siyasət dialoqdur və ünsiyyətdir... Ümid edək ki, bu dediklərimiz Azərbaycan – Rusiya münasibətlərinə də şamil oluna biləcək...

Hüseynbala SÉ™limov, 
istiqlal.az

...
Hökumət "sosial mənzil" ideyasını dəfn etdi - təhlil
Ötən il Beynəlxalq Bankdan daha 4 milyard yoxa çıxıb - təfsilat
Azərbaycanda yeni devalvasiya təhlükəsi - xəbərdarlıq
Bakının mərkəzində partlayış: Bir nəfər xəsarət alıb-yenilənib
Sarkisyanın məkrli oyunu - təhlil
Xəbər lenti
07/04/2018 [23:32]:
Volkan Dəmirəl "Qarabağ"dan təklif alıb?
07/04/2018 [22:30]:
Daha bir dərmandan zəhərlənmə hadisəsi
07/04/2018 [21:27]:
ABŞ kosmosda ilk otel açacaq
07/04/2018 [20:28]:
Bakıda subasma sahələri aktivləşib - rəsmi
07/04/2018 [19:36]:
AzTV sədrinin “Şamaxı əhvalatı”nın pərdəarxası
07/04/2018 [18:31]:
Gömrükçülər "beşbarmaq" aşkar edib
07/04/2018 [18:04]:
Əli Həsənov: Kimlərinsə təhqir və söyüşlərinin mənimlə əlaqələndirilməsi cəhdi təxribatdır
07/04/2018 [17:55]:
Qüdrət Həsənquliyev yenidən BAXCP sədri seçilib
07/04/2018 [17:26]:
Bakıdan Rusiyaya sürət qatar işləyəcək
07/04/2018 [16:34]:
Vaşinqton Putinin qızına və kürəkəninə qarşı da sanksiyalar tətbiq etdi
07/04/2018 [15:41]:
Qızıl 8 dollara yaxın bahalaşıb
07/04/2018 [14:29]:
İŞİD lideri məhv edilib
07/04/2018 [13:36]:
Neft ucuzlaşıb
07/04/2018 [12:32]:
DİN: Axtarışda olan 26 nəfər saxlanılıb
07/04/2018 [11:10]:
UEFA "Barselona"ya intizam işi açdı
07/04/2018 [10:29]:
Azərbaycanda qızıl ucuzlaşıb
07/04/2018 [09:37]:
Azərbaycanda yerli əhəmiyyətli avtomobil yollarının sayı artıb
07/04/2018 [00:41]:
İlham Əliyev 3 sərəncam imzaladı - yenilənib
06/04/2018 [23:36]:
Çempionlar Liqasında həftənin ən yaxşısı müəyyənləşib
06/04/2018 [22:29]:
Yanvarda əcnəbilər Azərbaycanda 100 milyon manat xərcləyiblər
06/04/2018 [21:25]:
Apellyasiya Şurasının yeni tərkibi təsdiqlənib
06/04/2018 [20:33]:
Vladimir Putin 11 generalı tutduğu vəzifədən azad edib
06/04/2018 [19:36]:
Əfv Komissiyasının iclasları davam edir
06/04/2018 [18:43]:
“Azərkosmos” 2,3 mln dollar gəlir əldə edib
06/04/2018 [18:36]:
JTI şirkəti Azərbaycanda daha bir su təchizatı layihəsi həyata keçirdi
Bütün xəbərlər...
...
Həftənin ən çox oxunanları
İstiqlal.az-ın arxivi
"İstiqlal.az"
Xəbər Portalı
Copyright©2013 "İstiqlal.az" MMC
Materiallardan istifadə zamanı
www.www.istiqlal.az saytına
istinad zəruridir
X

Bəyənin və "İstiqlal.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin