Zəngilan arxeoloji cəhətdən zəif tədqiq olunan rayonlarımızdandır - Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu

22/10/2020 [17:29] - Cəmiyyət (243)



Abidələrin çoxluğuna baxmayaraq, Zəngilan rayonu arxeoloji cəhətdən zəif tədqiq olunan rayonlarımızdandır.

Bunu Trend-ə AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu Çöl tədqiqatları sektorunun müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Təvəkkül Əliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, yalnız ötən əsrin 70-ci illərinin ortalarında Araz çayı üzərində iki böyük su qovşağının (Xudafərin – uzunluğu 38 km, Qız qalası – uzunluğu 11 km) tikintisi ilə bağlı birgə Sovet-İran razılaşması Zəngilan və Cəbrayıl rayonlarında arxeoloji abidələrin tədqiqinə rəvac verib. 1974-cü ildə Həkəri çayının Araz çayı ilə birləşdiyi sahələri öyrənmək üçün kompleks ekspedisiya yaradıldı. Ekspedisiyanın tərkibində su qovşağı ərazisinə düşən kəndlərə (Zəngilan rayonunun Hacalı, Şərifan, Məmmədbəyli, Zərnəli, Cəbrayıl rayonunun Xudafərin, Qumlax və Havalı kəndlərinə) səfərə çıxan etnoqraf alim Emil Kərimov əhalinin məşğuliyyətinə, təsərrüfat və məişət həyatına dair məlumat toplamışdı. Bölgədəki memarlıq abidələri Kamil Məmmədzadə tərəfindən öyrənilmişdir. Tanınmış alim Məşədixanım Nemətova Zəngilan rayonundakı səkkizguşəli Məmmədbəyli türbəsinin, eləcə də Cəbrayıl rayonundakı Şıxlar və Xubyarlı türbələrinin üzərindəki epiqrafik yazıları tədqiq edib onların XIV əsrin əvvəllərində inşa olunduğunu göstərmişdir. Qəbirüstü qoç fiqurları üzərindəki yazıları paleoqrafik xüsusiyyətlərinə və fiqurların hazırlanma texnikasına görə araşdıran tədqiqatçı belə qəbiristanlıqların XIV-XV əsrlərə aid olduğunu qeyd edib.

T.Əliyev əlavə edib ki, 1974-cü ildə arxeoloqlar Bakı-Naxçıvan yolu üstündə “Ağca-açıq” adlanan ilk orta əsrlərə aid yaşayış yerini, Oxşu çayının Araza töküldüyü yerdə yerləşən Tri qalasını qeydə almış, Şərifan kəndi yaxınlığındakı eyni adlı Orta əsr şəhər yerində (Şəhri-Şərifan) ilkin qazıntı işləri aparmışlar. Azərbaycan EA Rəyasət Heyətinin “Xudafərin və Qızqalası su qovşağı zonasındakı abidələrin tədqiqi və öyrənilməsi haqqında” 1978-ci il 18 iyun tarixli 481 saylı sərancamından sonra – 1979-cu ildə 10 ha-a yaxın sahəsi olan və Həkəri çayının sağ sahilində yerləşən Şərifan şəhər məskənində arxeoloji tədqiqatlar davam etdirilib. Qazıntı zamanı 3 m qalınlığında zəngin mədəni təbəqə, XIV əsrin əvvəlinə aid türbə, mürəkkəb quruluşlu hamam kompleksi və digər tikili qalıqları açılıb öyrənilib. Tapıntılar arasında çoxlu saxsı məmulatı (səhəng, bardaq, küpə, nehrə, çıraq, qəlyanucu və s.), dəmir əşyalar (bıçaq tiyəsi, mıx, nizə ucu və s.), XVII əsrin sonuna aid bir ədəd mis pul olub.

T.Əliyev bildirib ki, Çindən gətirilmiş seladon tipli qab qırıqları və İran mənşəli fayans qab nümunələri Orta əsr Şərifan şəhərinin digər ölkələrlə sıx mədəni-iqtisadi əlaqələr saxladığını təsdiq edir. Bütövlükdə isə arxeoloji materiallar hələ IX əsrdə bir yaşayış məskəni kimi meydana gələn Şərifanın XIII-XVII əsrlərdə gur həyatlı bir şəhər olduğunu göstərir:

"Təəssüf ki, sonrakı illərdə bu məskəndə, ümumiyyətlə Zəngilan ərazisində tədqiqatlar aparılmamışdır. Zəngilan rayonunun azad olunması həm də buradakı tarixi-arxeoloji və memarlıq abidələrimizin, ziyarətgahlarımızın düşmən tapdağından azad olunması deməkdir. Artıq inamla deyə bilərik ki, tezliklə Qarabağda başlanacaq böyük quruculuq işləri ilə yanaşı, elmi tədqiqatlar da bərpa olunacaq".
Azərbaycan Ordusunun bölmələri Kəlbəcər rayonuna daxil olub - rəsmi
Britaniyadakı azərbaycanlı icması BQXK-ya müraciət edib
Azərbaycanda bir gündə koronavirusa yoluxma və ölüm sayı kəskin artdı
Köçəryan, Sərkisyan, diz çökdünüz qabağımızda - İlham Əliyev
BMT Qarabağda minaların təmizlənməsində Azərbaycana kömək edəcək
Xəbər lenti
25/11/2020 [01:12]:
Azərbaycan Ordusunun bölmələri Kəlbəcər rayonuna daxil olub - rəsmi
25/11/2020 [00:18]:
Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edildi
24/11/2020 [23:29]:
Ramin Musayev: Dövlət icazə verərsə, kubokun finalını Qarabağda keçirmək istəyirik
24/11/2020 [22:42]:
33 obyektdə sanitariya-gigiyena tələbləri pozulub - rəsmi
24/11/2020 [22:09]:
İlham Əliyev Vladimir Putinlə Qarabağdakı vəziyyəti müzakirə edib
24/11/2020 [21:58]:
Xalq artisti Əjdər Həmidov vəfat edib
24/11/2020 [21:16]:
Bakı Kitab Mərkəzinə 100-dən çox ərəb dilində kitab hədiyyə olunub
24/11/2020 [20:37]:
Britaniyadakı azərbaycanlı icması BQXK-ya müraciət edib
24/11/2020 [20:11]:
“Brent” markalı neft 47 dollar həddini keçdi
24/11/2020 [19:36]:
Məhkəmə həbsdə olan sabiq icra başçısı ilə bağlı qərar verdi
24/11/2020 [19:01]:
Yeni tikilən binalara niyə qaz verilmir?
24/11/2020 [18:47]:
Bakıdakı “Təzə bazar” dekabrın 1-dək köçürüləcək
24/11/2020 [18:20]:
9 aya yol polisi 100 milyona yaxın cərimə yazıb
24/11/2020 [18:09]:
Azərbaycanda bir gündə koronavirusa yoluxma və ölüm sayı kəskin artdı
24/11/2020 [17:35]:
Noyabrın 25-ə hava proqnozu
24/11/2020 [16:38]:
Azərbaycan kubokunun püşkü atılıb
24/11/2020 [15:49]:
Çavuşoğlu: "Rusiya ilə münasibətlər Türkiyənin xarici siyasətinin vacib tərəfidir"
24/11/2020 [15:01]:
Azıx mağarasına aid arxeoloji tapıntılar Bakıya gətirildi
24/11/2020 [14:24]:
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 59 milyon nəfəri ötdü
24/11/2020 [14:07]:
Azərbaycandakı banklar valyuta hərracında 63 milyon dollara yaxın vəsait cəlb ediblər
24/11/2020 [13:36]:
BQXK Qarabağdakı kontingentini 4 dəfə artırır
24/11/2020 [13:08]:
“Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı” adının təsis edilməsi layihəsi qəbul edildi
24/11/2020 [12:49]:
ABŞ və Avropa İttifaqı münasibətləri müzakirə olunub
24/11/2020 [12:10]:
Köçəryan, Sərkisyan, diz çökdünüz qabağımızda - İlham Əliyev
24/11/2020 [11:57]:
Ermənistan Qarabağ ermənilərinə pul ayıracaq? - Rusiya KİV-ləri yazırlar
Bütün xəbərlər...
Həftənin ən çox oxunanları
Qarabağda quruculuq işlərinə artıq start verildi - şərh
Azərbaycan Ordusunun bölmələri Ağdam rayonuna daxil olub - rəsmi
Ağdam yenidən ticarət mərkəzinə çevriləcək - təhlil
Azərbaycan cüdoçusu Praqada Avropa çempionu olub
Qulamhüseyn Əlibəyli: Humanizm yarımçıq ola bilməz...
Rusiya XİN: Ermənistan qoşunlarının Ağdam, Kəlbəcər və Laçından çıxarılması davam edir
Ordumuz Ağdama Azərbaycan Bayrağını sancıb - rəsmi
Azərbaycanla İordaniya arasında tarixi abidələrlərlə bağlı müzakirələr
Türkdilli ölkələrin beyin mərkəzlərinin görüşü Şuşada keçirilə bilər
Faiq Qarayev: “Dağlıq Qarabağda beynəlxalq yarışlara ev sahibliyi edəcəyik”
İstiqlal.az-ın arxivi
"İstiqlal.az"
Xəbər Portalı
e-mail: istiqlal.mmc@gmail.com
Copyright©2013 "İstiqlal.az" MMC
Materiallardan istifadə zamanı
www.istiqlal.az saytına
istinad zəruridir
X

Bəyənin və "İstiqlal.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin