1918-ci ildə Ermənistanın Qarabağa olan iddiası əsassızdır

17/10/2020 [17:00] - Cəmiyyət (340)



1918-ci il mayın 28-də təxminən 120 ilədək davam edən Rusiya əsarətindən sonra Azərbaycan xalqı Şimali Azərbaycanda yeni müstəqil dövlətini yaratdı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İstiqlaliyyət bəyannaməsində vaxtı ilə Gülüstan (1813) və Türkmənçay (1828) müqavilələrinə əsasən Rusiya tərəfindən işğal olunmuş Şimali Azərbaycan torpaqlarının qanuni varisi olduğunu bəyan etdi. İstiqlal bəyannaməsinin birinci maddəsində deyilirdi: "Bu gündən etibarən Azərbaycan xalqları suveren hüquqlara malikdirlər, Şərqi və Cənubi Zaqafqaziyadan ibarət olan Azərbaycan tam hüquqlu müstəqil dövlətdir". Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti öz ərazisinin hüquqi-siyasi cəhətdən əsaslandırılmış xəritəsini nəşr etdirmişdi.
 
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Qarabağın bütün tarixi ərazisində öz siyasi hakimiyyətinin bərqərar edilməsinə çalışırdı. Bu zaman yenicə elan olunmuş Ermənistan Respublikası da Qarabağa heç bir əsası olmayan iddia irəli sürdü. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti bu iddianı rədd etdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamentinin sədri Ə.M.Topçubaşov (1862-1934) Osmanlı dövlətinin xarici işlər naziri ilə 1918-ci il noyabrın 18-də İstanbulda apardığı danışıqlar zamanı bildirmişdi: "Ermənilərin ortaya atdıqları Qarabağ məsələsi 5 ya 10 kənd məsələsi deyil, mübahisə bütöv 4 sancaq — Şuşa, Cavanşir, Cəbrayıl və Zəngəzur üstündədir. Bu elə bir xanlığın ərazisidir ki, burada erməni və müsəlmanların sayı bərabər olmasa da, hər halda ermənilərin mütləq çoxluğu barədə danışmağa əsas yoxdur, özü də onlar buranın yerli əhalisi deyildirlər. Rusiya ilə müharibədən sonra Türkiyədən buraya köçənlərdir… Nəhayət, Qarabağın özündə ermənilər yığcam halda yaşamırlar, müsəlmanlarla qarışıq məskunlaşıblar. Bununla belə, biz məsələnin sülh yolu ilə həlli tərəfdarıyıq".
Ermənilər Qarabağı ələ keçirmək üçün əvvəllər başladıqları soyqırımlarını Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə də davam etdirdilər. Azərbaycan hökuməti yaranmış vəziyyəti nəzərə alaraq 1919-cu ilin yanvarında Şuşa, Cavanşir, Cəbrayıl və Zəngəzur qəzalarını əhatə edən Qarabağ general-qubernatorluğu yaratdı. X.Sultanov Qarabağ general-qubernatoru təyin edildi. Ermənistan Respublikasının Xarici işlər naziri S.Tiqranyan Qarabağ general-qubernatorluğu yaradılmasına etirazını bildirmiş, Lakin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin cavabında bu etiraz əsassız hesab olunmuş və həmin ərazilərin Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olması göstərilmişdi. Qarabağ general-qubernatoru ermənilərin ərazi iddiaları ilə yanaşı, əvvəlcə ingilislər, sonra isə amerikanlarla gərgin münasibətlər şəraitində fəaliyyət göstərməli oldu. Lakin ermənilər Qarabağ general-qubernatorluğu ərazisində sülh yaranmasına imkan vermədilər.1919-cu ilin sonları-1920-ci ilin yazında Zəngəzurda erməni-daşnak silahlı quldur dəstələri dinc azərbaycanlı əhaliyə qarşı basqınlar və kütləvi qırğınlar törətdilər.
Ermənilər Cavanşir qəzasında da sakitləşmirdilər. Onların qəzanın dağətəyi kəndlərinə hücumları adi hal almışdı. Erməni quldur dəstələri 1918-ci ilin yaz-yay aylarında qəzanın düzənlik hissəsinin müsəlman əhalisinə qarşı da çoxsaylı zorakılıq aktları etdilər. "Ermənilər Tərtər çayının qabağını kəsərək başqa istiqamətə yönəldir və qəzanın aran kəndlərinin əkinlərini susuz qoyaraq, onlara böyük zərər vururlar. Hətta iş o yerə çatmışdı ki, aran kəndlərində içməli su belə çatışmırdı".
Qarabağın digər qəzası Cəbrayılda da erməni silahlıları dinc əhaliyə hücum edirdilər. 1918-ci ilin dekabrında Cəbrayıl qəzasının azərbaycanlı kəndlərinə ermənilərin hücumları genişlənmiş, 1919-cu ilin əvvəllərində daha dağıdıcı xarakter almışdı.
Şuşa qəzası və Qarabağın siyasi mərkəzi olan Şuşa şəhərində ermənilərin vəhşilikləri daha amansız şəkil almışdı. 
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Şuşada ermənilərin ən xəyanətkar silahlı qiyamlarından biri 1920-ci il martın 22-də Azərbaycan xalqının Novruz bayramı günü baş verdi. Bu separatçı qiyam Azərbaycanı işğal etməyə hazırlaşan bolşeviklərin sifarişi ilə qaldırılmışdı. Bu zaman erməni-separatçı qiyamlarının əksər yerlərdə dəf edilməsinə baxmayaraq, onlar Əsgəran qalasını ələ keçirə bildilər. Görülən hərbi-siyasi tədbirlər nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Qarabağda suveren hüquqlarını bərpa etdi. 
Rahib Hacıyev 
Nəsimi rayon sakini

Hikmət Hacıyev: “2-ci Dünya müharibəsindən sonra ilk dəfədir ki, böyük şəhərlərə “SCUD” raketləri atılır”
Bərdə qatilləri məhv edilib - rəsmi
Dövlət rəsmilərinin və xarici diplomatların getdiyi Tərtər şəhəri atəşə tutuldu
Türkiyədən Azərbaycana idxalın həcmi 45 faiz artıb
Ermənistanın iki Su-25 təyyarəsi məhv edilib - rəsmi
Xəbər lenti
29/10/2020 [17:12]:
Azərbaycanda bir gündə COVİD-19-a yoluxanların sayı 1000-i keçdi
29/10/2020 [16:49]:
Alman mətbuatı Ermənistan rəhbərliyini ifşa etdi
29/10/2020 [16:07]:
Oktyabrın 30-a hava proqnozu
29/10/2020 [16:02]:
Rusiya avqustda Türkiyənin ən böyük qaz tədarükçüsü olub
29/10/2020 [15:44]:
Hikmət Hacıyev: “2-ci Dünya müharibəsindən sonra ilk dəfədir ki, böyük şəhərlərə “SCUD” raketləri atılır”
29/10/2020 [15:32]:
Bərdə qatilləri məhv edilib - rəsmi
29/10/2020 [15:21]:
İnformasiya açıqlığı vətəndaşlara necə kömək edə bilər?
29/10/2020 [15:20]:
Dövlət rəsmilərinin və xarici diplomatların getdiyi Tərtər şəhəri atəşə tutuldu
29/10/2020 [14:59]:
Türkiyədən Azərbaycana idxalın həcmi 45 faiz artıb
29/10/2020 [14:18]:
Ermənistanın iki Su-25 təyyarəsi məhv edilib - rəsmi
29/10/2020 [13:16]:
Türkiyə Suriyada PKK-ya qarşı əməliyyatlara başlaya bilər - Ərdoğan xəbərdarlıq etdi
29/10/2020 [12:23]:
"Sentyabrın 27-dən indiyədək 90 dinc sakin erməni terrorunun qurbanı olub" - baş prokuror
29/10/2020 [11:23]:
Pakistan Milli Assambleyası Ermənistan təcavüzünü pisləyən qətnamə qəbul edib
29/10/2020 [10:37]:
Xocalı soyqırımının uşaqları Putin, Tramp və Makrona məktub yazdılar
29/10/2020 [09:32]:
İlham Əliyev: Minsk qrupu özünü doğrultmadı
28/10/2020 [23:27]:
Tramp 48 saatda 11 mitinq keçirməyə hazırlaşır
28/10/2020 [23:01]:
İlham Əliyev Türkiyə xalqını Cümhuriyyət bayramı münasibətilə təbrik edib
28/10/2020 [22:42]:
"Türkiyə ilə Rusiyanın yaxınlaşması regional təhlükəsizliyin mühüm amilidir" - Prezident
28/10/2020 [21:48]:
Unay Emeri: “Qarabağ” yüksək səviyyədə oynamağa qadirdir”
28/10/2020 [20:56]:
Əməkdar rəssam Faiq Abdullayev vəfat edib
28/10/2020 [19:45]:
Ceyhun Bayramovla ABŞ Dövlət katibinin müavini arasında telefon danışığı olub
28/10/2020 [19:03]:
Mithat Aydın: Türkiyənin hər guşəsində olduğu kimi, Dənizlidə də hamının ürəyi Azərbaycanla döyünür
28/10/2020 [18:59]:
"Bərdəyə hücumu lənətləyirik" - Türkiyə XİN
28/10/2020 [18:48]:
Ermənilərin bu gün Bərdəyə raket hücumu nəticəsində həlak olan şəxslərin adları məlum olub - siyahı
28/10/2020 [18:41]:
Türkiyədə Polad Həşimovun adı verilən parkın açılışı oldu
Bütün xəbərlər...
Həftənin ən çox oxunanları
Düşmən 26 günə 8 uşağı öldürüb, 32-sini yaralayıb - rəsmi
“The Jerusalem Post”: Azərbaycanda yaşayan yəhudilər Qarabağda gedən haqq savaşında qələbə üçün dua edirlər...
Azərbaycanlı gənc Avropa İttifaqının saytında Paşinyanı ifşa etdi
Zəngilanın daha 13 kəndi və bir qəsəbəsi işğaldan azad olunub - rəsmi
Prezident: "Zəngilan, Cəbrayıl, Qubadlı rayonlarının bir neçə kəndi və Qubadlı şəhəri işğaldan azad olunub"
Prezident: Füzulinin 3, Cəbrayılın 4 kəndin işğaldan azad edilib
İlham Əliyev generallarla operativ müşavirə keçirdi - tam mətn
Türkiyədə Polad Həşimovun adı verilən parkın açılışı oldu
"Bərdəyə hücumu lənətləyirik" - Türkiyə XİN
Ali Baş Komandan: "Biz təkbaşına vuruşuruq, təkbaşına!"
İstiqlal.az-ın arxivi
"İstiqlal.az"
Xəbər Portalı
e-mail: istiqlal.mmc@gmail.com
Copyright©2013 "İstiqlal.az" MMC
Materiallardan istifadə zamanı
www.istiqlal.az saytına
istinad zəruridir
X

Bəyənin və "İstiqlal.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin