İşğalçıya daha bir aprel zərbəsi və... - ilin kritik gözləntisi

11/01/2020 [18:23] - Siyasət (1428)



2016-cı ildəki “4 günlük” savaşdan sonra Ermənistanda demoqrafik durum ən acınacaqlı səviyyəyə gəlib; reproduktiv yaşlı ermənilərin xaricə köçü sürətlənib; Azərbaycan əhalisi artdığı halda, düşmən ölkə əhalisi azalır və qocalır - hökumət doğumu stimullaşdırmaq üçün hərəkətə keçib, amma...
Ötən saylarımızın birində 2019-cu ildə Ermənistan əhalisinin sayının son 28 ildə (əsasən Qarabağ konflikti dövründə) ən aşağı həddə düşdüyü barədə yazmışdıq. İşğalçı ölkənin statistika komitəsinin hesabatına görə, Ermənistanda ermənilərin sayı 2 milyon 965 milyon nəfər təşkil edir. Rəsmi statistikadan görünür ki, əgər 1992-ci ildə Ermənistanda əhali sayı 3 milyon 663 min olubsa, 2019-cu ildə bu göstərici 668 min nəfər azalıb. Halbuki normal toplumlarda əhali azalması yox, artımı baş verir.

Ermənistana gəlincə, bunun bir səbəbi demoqrafik amillə, yəni ağır iqtisadi dolanışıq ucbatından doğum faizinin enməsi, ölüm faizinin isə artması ilə əlaqədardırsa, digər mühüm faktor şübhə yox ki, yenə məhz iqtisadi durumun ağır olması və davam edən müharibə amili səbəbindən ölkədən kütləvi köçün dayanmaması ilə bağlıdır. Yeri gəlmişkən, bu müddətdə Azərbaycan əhalisi özünün təbii artım tempini saxlayıb və keçən il 10 milyon nəfərə çatıb. Bu da hər şeydən öncə Azərbaycanda əhalinin sosial-iqtisadi durumunun Ermənistanla müqayisədə qat-qat yüksək olduğunun təzahürüdür.
Demoqrafik faktor sözsüz ki, hər bir ölkə, xüsusən də müharibə vəziyyətində olan dövlət üçün mühüm, hətta strateji önəm kəsb edir. Ən azı o səbəbə ki, bu - millətin cavan qalması, orduya çağırışçı probleminin olmaması, iqtisadiyyatın inkişafda olması üçün əmək bazarında normal işçi qüvvəsinin optimal səviyyədə mövcud olması deməkdir. Milli genofond məsələsidir. O səbəbdən əksər dövlətlər əhali artımı məsələsinə, demoqrafiya faktoruna xüsusi fikir verir, vaxtaşırı doğumu stimullaşdırmaq üçün cari və perspektivə hesablanmış strateji tədbirlər planı hazırlayır.

Gələn məlumatlara görə, Ermənistan hökuməti ölkədə demoqrafik situasiyanı yaxşılaşdırmaq üçün şirnikləndirici təkliflər paketi hazırlayıb. Belə ki, 2020-ci il iyunun 1-dən doğulan 1-ci uşaq üçün də, 2-ci uşaq üçün də veriləcək birdəfəlik müavinətlər artırılacaq. Ancaq bu da sözsüz ki, düşmən ölkənin əhalisini qocalmadan və azalmadan xilas etməyəcək. Çünki səbəbi qoyub nəticə ilə mübarizə aparmaq heç vaxt səmərə verməyib.
BMT-nin Əhali Fondunun icraçı nümayəndəsi, demoqraf Tsovinar Harutyunyan isə hesab edir ki, Ermənistanda problem onda deyil ki, insanlar üçüncü və ya dördüncü uşağın anadan olması barədə düşünmürlər, problem onların ailə qurmaq istəməməsindədir. Onun sözlərinə görə, gənclər arasında işsizlik səviyyəsi yüksəkdir və az adam nikah bağlamağa qərar verir. Erməni ənənələrinə görə isə, əvvəlcə gərək ailə qurasan ki, sonra uşağın olsun.

Ailədə uşaqların sayına gəlincə, Tsovinar Harutyunyan deyib: “Tədqiqatlarımız göstərir ki, bir çoxları üç uşağının olmasını istəyir, lakin bir, yaxud iki uşaqları var. Dövlətdən olan gözləntilər arasında adətən mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması, yetərli əməkhaqqı ilə iş yerlərinin sayının atrması göstərilir, üçüncü yeri isə ailə ilə karyeranın bir yerdə uyğunlaşdırılması tutur”.

*****

Məsələ həm də ondadır ki, işğalçı ölkəni dərk edənlər əsasən cavan nəslin nümayəndələrdir. Gənclər, iş qabiliyyətli adamlardır. Yəni reproduktiv yaşda olanlardır. Onların da mütləq əksəriyyəti geri qayıtmır və yaşadıqları ölkələrdə özlərinə şərait qurandan sonra orada qalır.
Ona görə qayıtmır ki, gözlənilən həlledici Qarabağ savaşında mənasız yerə öldürülüb sink tabutda evlərinə dönmək istəmirlər. Onun da yaxşı bilirlər ki, baş nazir Nikol Paşinyanın verdiyi vədlərə rəğmən, Ermənistanda normal iş yeri tapmaq problem olaraq qalır. Paşinyanun hakimiyyəti dövründə vəziyyət yaxşıya doğru dəyişməyib.

Diqqəti çəkən həm də odur ki, 2016-cı ildəki “4 günlük” aprel müharibəsindən sonra Ermənistanda demoqrafik durum daha acınacaqlı səviyyəyə gəlib. Reproduktiv yaşlı ermənilərin xaricə köçü sürətlənib. Bu müddətdə isə Azərbaycan əhalisi, əksinə, artmaqda davam edib. Sayımız 10 milyonu keçdiyi halda, erməni əhali azalmaqda və qocalmaqdadır.

Demək, işğalçıya növbəti və bir az daha geniş miqyasda aprel zərbəsi vurularsa, Ermənistan indikindən də sürətlə boşala bilər. İrəvan sülh danışıqlarını sabotaj etməyə davam edərsə, Azərbaycanın başqa seçimi qalmayacaq.  İlin kritik gözləntisi də budur. Bir şeyi əminliklə söyləmək olar ki, işğalçı qüvvələr Azərbaycan torpaqlarında qaldıqca Ermənistan və erməni xalqı ağır iqtisadi və təcrid problemləri ilə yanaşı, böhranlı demoqrafik göstəriciləri ilə də baş-başa qalacaq...   

“Yeni Müsavat”ın analitik xidməti
Azərbaycanın Ukraynadakı səfiri söz azadlığına qarşı
Qod Nisanov Moskvada ermənilərlə üz-üzə - Bakıda isə onun yaxınlarına qarşı qanunsuzluq edirlər
Vəziyyət pisdir və daha da pis olacaq - nə etməli?
Ata-anasını itirmiş qız 500 manat borca görə imtahana buraxılmır - təfsilat
Bakıda koronavirusa yoluxma ən çox hansı rayonda qeydə alınıb? - statistika
Xəbər lenti
06/08/2020 [14:46]:
Haaqadakı Xocalı abidəsinin yeri dəyişdirilib
06/08/2020 [13:41]:
Dünya bazarlarında təbii qaz ucuzlaşıb
06/08/2020 [12:39]:
"Bavariya” Jerom Boatenqi transferə çıxarıb
06/08/2020 [12:17]:
Gürcüstandan Rusiyaya çağırış
06/08/2020 [12:15]:
Böyük Britaniya və Fransanda COVID-19-un ikinci dalğası barədə xəbərdarlıq edilib
06/08/2020 [11:35]:
Fransız alimlər ölkədə epidemioloji vəziyyəti kövrək hesab edirlər
06/08/2020 [11:10]:
Sosial şəbəkələrdə yalan məlumat yayan şəxslərə xəbərdarlıq edilib
06/08/2020 [10:55]:
ÜST-dən koronavirusla bağlı son rəqəmlər
06/08/2020 [10:30]:
Bu vərdiş xərçəng riskini 30 dəfə artırır
06/08/2020 [10:00]:
Zelenskidən yeni təyinat
06/08/2020 [10:00]:
Türk klubu "Səbail"dən ayrılan dünya ulduzu ilə maraqlanır
06/08/2020 [09:34]:
ABŞ-da seçkilərə müdaxilə haqda məlumat verənlər 10 milyon mükafat alacaq
05/08/2020 [23:58]:
Hərbi təlimdə 18 hərbçi xəsarət alıb
05/08/2020 [23:00]:
KİVDF-nin icraçı direktoruna AĞIR İTKİ
05/08/2020 [21:18]:
Tramp ABŞ iqtisadiyyatını süquta götürür - “Die Zeit”
05/08/2020 [20:51]:
Millimizin futbolçusu ABŞ-da həftənin komandasına düşüb
05/08/2020 [20:29]:
Azərbaycan Livana 1 milyon dollar yardım ayırdı – Baş Nazir sərəncam imzaladı
05/08/2020 [18:50]:
Günəş şüaları koronavirusla mübarizəyə kömək edir
05/08/2020 [17:38]:
İranda yoxsulluq pik həddə qalxdı
05/08/2020 [16:24]:
Gürcüstan Azərbaycana 543 ton şaftalı ixrac edib
05/08/2020 [16:00]:
Azərbaycan Livana maliyyə yardımı göstərəcək
05/08/2020 [15:36]:
Prezident: Avropa İttifaqına üzv ölkələrlə sərhədlərin yenidən bağlanması istisna olunmur
05/08/2020 [14:47]:
Bəxtiyar Vahabzadə yaradıcılığı Türkiyənin ədəbiyyat portalında
05/08/2020 [13:11]:
İker Kasilyas karyerasını başa vurdu
05/08/2020 [12:53]:
50 milyondan çox insan aclıq təhlükəsi ilə üzləşəcək
Bütün xəbərlər...
Həftənin ən çox oxunanları
İyunda Azərbaycanın yeyinti məhsulları ixracı artıb
Azərbaycanın Ukraynadakı səfiri söz azadlığına qarşı
“Fitch”: Bu ilin sonuna Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 38,3 mlrd. dollar təşkil edəcək
Azərbaycanda Qurban bayramı qeyd edilir
Vikipediyada Xan Şuşinski haqqında özbək dilində bölmə istifadəyə verilib
Ani ödəniş sistemi gələn ay istifadəyə veriləcək
Ölkə mehmanxanalarında keçirilmiş gecələmələrin sayı azalıb
Azərbaycanda kənd təsərrüfatının kreditləşməsi 10% artıb
Tbilisidə Nəriman Nərimanovun yubileyi qeyd olunub
“Yol əhvalatı”nın “Mustafa”sı: “90-cı illərdən filmlərə çəkilmirəm, parkda nəzarətçi işləyirəm”
İstiqlal.az-ın arxivi
"İstiqlal.az"
Xəbər Portalı
e-mail: istiqlal.mmc@gmail.com
Copyright©2013 "İstiqlal.az" MMC
Materiallardan istifadə zamanı
www.istiqlal.az saytına
istinad zəruridir
X

Bəyənin və "İstiqlal.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin