İşğalçıya daha bir aprel zərbəsi və... - ilin kritik gözləntisi

11/01/2020 [18:23] - Siyasət (1017)



2016-cı ildəki “4 günlük” savaşdan sonra Ermənistanda demoqrafik durum ən acınacaqlı səviyyəyə gəlib; reproduktiv yaşlı ermənilərin xaricə köçü sürətlənib; Azərbaycan əhalisi artdığı halda, düşmən ölkə əhalisi azalır və qocalır - hökumət doğumu stimullaşdırmaq üçün hərəkətə keçib, amma...
Ötən saylarımızın birində 2019-cu ildə Ermənistan əhalisinin sayının son 28 ildə (əsasən Qarabağ konflikti dövründə) ən aşağı həddə düşdüyü barədə yazmışdıq. İşğalçı ölkənin statistika komitəsinin hesabatına görə, Ermənistanda ermənilərin sayı 2 milyon 965 milyon nəfər təşkil edir. Rəsmi statistikadan görünür ki, əgər 1992-ci ildə Ermənistanda əhali sayı 3 milyon 663 min olubsa, 2019-cu ildə bu göstərici 668 min nəfər azalıb. Halbuki normal toplumlarda əhali azalması yox, artımı baş verir.

Ermənistana gəlincə, bunun bir səbəbi demoqrafik amillə, yəni ağır iqtisadi dolanışıq ucbatından doğum faizinin enməsi, ölüm faizinin isə artması ilə əlaqədardırsa, digər mühüm faktor şübhə yox ki, yenə məhz iqtisadi durumun ağır olması və davam edən müharibə amili səbəbindən ölkədən kütləvi köçün dayanmaması ilə bağlıdır. Yeri gəlmişkən, bu müddətdə Azərbaycan əhalisi özünün təbii artım tempini saxlayıb və keçən il 10 milyon nəfərə çatıb. Bu da hər şeydən öncə Azərbaycanda əhalinin sosial-iqtisadi durumunun Ermənistanla müqayisədə qat-qat yüksək olduğunun təzahürüdür.
Demoqrafik faktor sözsüz ki, hər bir ölkə, xüsusən də müharibə vəziyyətində olan dövlət üçün mühüm, hətta strateji önəm kəsb edir. Ən azı o səbəbə ki, bu - millətin cavan qalması, orduya çağırışçı probleminin olmaması, iqtisadiyyatın inkişafda olması üçün əmək bazarında normal işçi qüvvəsinin optimal səviyyədə mövcud olması deməkdir. Milli genofond məsələsidir. O səbəbdən əksər dövlətlər əhali artımı məsələsinə, demoqrafiya faktoruna xüsusi fikir verir, vaxtaşırı doğumu stimullaşdırmaq üçün cari və perspektivə hesablanmış strateji tədbirlər planı hazırlayır.

Gələn məlumatlara görə, Ermənistan hökuməti ölkədə demoqrafik situasiyanı yaxşılaşdırmaq üçün şirnikləndirici təkliflər paketi hazırlayıb. Belə ki, 2020-ci il iyunun 1-dən doğulan 1-ci uşaq üçün də, 2-ci uşaq üçün də veriləcək birdəfəlik müavinətlər artırılacaq. Ancaq bu da sözsüz ki, düşmən ölkənin əhalisini qocalmadan və azalmadan xilas etməyəcək. Çünki səbəbi qoyub nəticə ilə mübarizə aparmaq heç vaxt səmərə verməyib.
BMT-nin Əhali Fondunun icraçı nümayəndəsi, demoqraf Tsovinar Harutyunyan isə hesab edir ki, Ermənistanda problem onda deyil ki, insanlar üçüncü və ya dördüncü uşağın anadan olması barədə düşünmürlər, problem onların ailə qurmaq istəməməsindədir. Onun sözlərinə görə, gənclər arasında işsizlik səviyyəsi yüksəkdir və az adam nikah bağlamağa qərar verir. Erməni ənənələrinə görə isə, əvvəlcə gərək ailə qurasan ki, sonra uşağın olsun.

Ailədə uşaqların sayına gəlincə, Tsovinar Harutyunyan deyib: “Tədqiqatlarımız göstərir ki, bir çoxları üç uşağının olmasını istəyir, lakin bir, yaxud iki uşaqları var. Dövlətdən olan gözləntilər arasında adətən mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması, yetərli əməkhaqqı ilə iş yerlərinin sayının atrması göstərilir, üçüncü yeri isə ailə ilə karyeranın bir yerdə uyğunlaşdırılması tutur”.

*****

Məsələ həm də ondadır ki, işğalçı ölkəni dərk edənlər əsasən cavan nəslin nümayəndələrdir. Gənclər, iş qabiliyyətli adamlardır. Yəni reproduktiv yaşda olanlardır. Onların da mütləq əksəriyyəti geri qayıtmır və yaşadıqları ölkələrdə özlərinə şərait qurandan sonra orada qalır.
Ona görə qayıtmır ki, gözlənilən həlledici Qarabağ savaşında mənasız yerə öldürülüb sink tabutda evlərinə dönmək istəmirlər. Onun da yaxşı bilirlər ki, baş nazir Nikol Paşinyanın verdiyi vədlərə rəğmən, Ermənistanda normal iş yeri tapmaq problem olaraq qalır. Paşinyanun hakimiyyəti dövründə vəziyyət yaxşıya doğru dəyişməyib.

Diqqəti çəkən həm də odur ki, 2016-cı ildəki “4 günlük” aprel müharibəsindən sonra Ermənistanda demoqrafik durum daha acınacaqlı səviyyəyə gəlib. Reproduktiv yaşlı ermənilərin xaricə köçü sürətlənib. Bu müddətdə isə Azərbaycan əhalisi, əksinə, artmaqda davam edib. Sayımız 10 milyonu keçdiyi halda, erməni əhali azalmaqda və qocalmaqdadır.

Demək, işğalçıya növbəti və bir az daha geniş miqyasda aprel zərbəsi vurularsa, Ermənistan indikindən də sürətlə boşala bilər. İrəvan sülh danışıqlarını sabotaj etməyə davam edərsə, Azərbaycanın başqa seçimi qalmayacaq.  İlin kritik gözləntisi də budur. Bir şeyi əminliklə söyləmək olar ki, işğalçı qüvvələr Azərbaycan torpaqlarında qaldıqca Ermənistan və erməni xalqı ağır iqtisadi və təcrid problemləri ilə yanaşı, böhranlı demoqrafik göstəriciləri ilə də baş-başa qalacaq...   

“Yeni Müsavat”ın analitik xidməti
Tələsmədən işləməliyik - Qüdrət Həsənquliyev
Çingiz Qənizadə qazi seçicisini evində ziyarət edib
Cəhalət və dini ekstremizmə qarşı mübarizə gücləndirilməlidir- Qüdrət Həsənquliyev
İlyas Hüseynovun deputatlığa namizədliyi qeydə alındı
Zahir Əzəmət: "DSK-nı məscidə çevirən Dilşad Abbasova Prezidentə qarşı gedir"
Xəbər lenti
20/01/2020 [23:59]:
Çexiya Senatının sədri vəfat edib
20/01/2020 [22:26]:
Ərdoğan: "Hazırda Liviyaya yalnız hərbi məsləhətçiləri göndərmişik"
20/01/2020 [21:36]:
"Fitch" Azərbaycan üzrə reytinqi təsdiqləyib
20/01/2020 [20:50]:
Türkiyə telekanalında 20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş veriliş yayımlanıb
20/01/2020 [19:55]:
Biləsuvarda avtomobildən külli miqdarda narkotik aşkarlanıb
20/01/2020 [18:48]:
“Faciənin fotosu” sənədli filminin təqdimatı keçirilib
20/01/2020 [17:35]:
Kirayə mənzillərlə bağlı elektron müraciətlərin tarixi açıqlanıb
20/01/2020 [16:57]:
Fransa səfiri 20 Yanvar faciəsi ilə əlaqədar Azərbaycan xalqına başsağlığı verib
20/01/2020 [16:51]:
"Liviya hərbi komitəsinin yaxın günlərdə Cenevrədə iclası keçiriləcək"
20/01/2020 [15:23]:
Suriyada gedən döyüşlərdə təxminən 100 nəfər öldürülüb
20/01/2020 [14:48]:
Boris Conson: "Rusiyanın təhdidlərinin davam etdiyi müddətdə ikitərəfli münasibətlər normallaşa bilməz"
20/01/2020 [14:30]:
ABŞ səfiri 20 Yanvar qurbanlarının xatirəsini anıb
20/01/2020 [14:17]:
Quba sakinindən qanunsuz silah götürülüb
20/01/2020 [13:45]:
Hoteldə su borusu partlayıb - Ölənlər var
20/01/2020 [13:20]:
Beyləqanda yanğın olub
20/01/2020 [13:16]:
ABŞ konqresmenləri 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı bəyanat yaydı
20/01/2020 [12:40]:
Qvardiola: "İstefaya göndərilməyincə heç yerə getməyəcəyəm"
20/01/2020 [12:17]:
Aeroport fəaliyyətini dayandırdı
20/01/2020 [12:01]:
İqbal Ağazadənin Gəncə Prospektində növbəti görüşü olub
20/01/2020 [11:50]:
Neftçi Bordinin köməkçisini də yola saldı
20/01/2020 [11:21]:
Almaniya XİN rəhbəri ABŞ-ın İran siyasətini tənqid edib
20/01/2020 [10:48]:
Beyrutda aksiya zamanı 220 nəfər xəsarət alıb
20/01/2020 [10:00]:
Suriyaya İordaniya və Livandan minə yaxın qaçqın qayıdıb
20/01/2020 [09:56]:
İlham Əliyev Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
20/01/2020 [09:22]:
Mehriban Əliyeva "Bütün şəhidlərimizə Allahdan rəhmət diləyirəm"
Bütün xəbərlər...
Həftənin ən çox oxunanları
İrəvanın iddiaları gülüş hədəfinə çevrildi - “Rusiya olmasaydı...”
Tbilisidə Azərbaycandakı Gürcü Dram Teatrının 40 illiyi qeyd olunub
“Səbail” klubu futbolçusu İgor Korotetski ilə yollarını ayırıb
Təbii fəlakət 57 nəfərin həyatına son qoyub
Latviyanın Azərbaycandakı səfiri AZPROMO-da olub
Dünyanın ən qədim şəkilli kitabı tapılıb
32 cinayətin üstü “isti izlər”lə açılıb
Saxta spirtli içkilər satan dəstə üzvləri saxlanılıb
Paşinyan mətbuatı qarabağlıların nəzarətindən çıxarmaq istəyir
Dövlət büdcəsinin gəlirlərinin proqnozlaşdırılması qaydası təsdiqlənib
İstiqlal.az-ın arxivi
"İstiqlal.az"
Xəbər Portalı
e-mail: istiqlal.mmc@gmail.com
Copyright©2013 "İstiqlal.az" MMC
Materiallardan istifadə zamanı
www.istiqlal.az saytına
istinad zəruridir
X

Bəyənin və "İstiqlal.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin