Ağdərənin işğalından 26 il ötür

07/07/2019 [16:42] - Gündəm (215)



Bu gün Ağdərə rayonunu Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalının 26-cı ildönümüdür.

İyirmi altı il əvvəl –1993-cü il iyulun 7-də ermənilər Xankəndidən 62 kilometr şimalda yerləşən və ümumi ərazisi 1705 kvadratkilometr olan, həmçinin keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin tərkibinə daxil olan beş inzibati rayondan biri – Ağdərə rayonu və onun kəndlərini işğal ediblər.

İşğala qədər Ağdərənin 14 kəndində (Sırxavənd, Bəşirlər, Qaraşlar, Qaralar, Baş Güneypəyə, Orta Güney, Xatınbəyli, Manikli, Tellibinə, Narınclar, Çərəktar, İmarət-Qərvənd, Umudlu, Yeni Qaralar) və Gəncxana sovxoz qəsəbəsində 14 mindən çox azərbaycanlı yaşamış və işğal zamanı rayonun bütün əhalisi öz doğma yurdlarından məcburən köçkün düşərək hazırda Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində məskunlaşıblar.

Hazırda işğal altında olan keçmiş Ağdərə rayonunun 8 kəndi və onlara məxsus torpaq sahələri Ağdam rayonunun, 23 kəndi və onlara məxsus torpaq sahələri Kəlbəcər rayonunun, Ağdərə şəhəri və 13 kəndi və onlara məxsus torpaq sahələri Tərtər rayonunun inzibati tərkibindədir. Ağdərənin rayon tipli iki qəsəbəsi, 57 kəndi, 67 klubu, 51 kitabxanası, 30 orta məktəbi, 7 xəstəxanası, 1 texniki peşə məktəbi işğal altındadır.

Əsasən dağlıq, şərq hissəsi isə düzənliklərdən ibarət olan Ağdərə faydalı qazıntılarla – polimetal yatağı, əhəngdaşı və gipslə zəngindir. Ağdərə Dağlıq Qarabağın mühüm kənd təsərrüfatı rayonlarından idi, iqtisadiyyatında üzümçülük, taxılçılıq, tütünçülük və heyvandarlıq əsas yer tuturdu. Tərtər çayı dərəsi boyunca Azərbaycanın yuxarı və aşağı Qarabağını birləşdirən karvan və avtomobil yolları var idi. Ağdərənin qədim memarlıq abidələri və qədim körpüləri, müqəddəs ziyarətgahı Ulduztəpə piri də düşmən tapdağındadır. Memarlıq abidələrindən Vəngli kəndindəki məşhur Gəncəsər alban məbədi, Kolatağ kəndində müqəddəs İako məbədi (635-ci il), Talış kəndi yaxınlığında Urek məbədi (XII əsr), Tərtər çayının yuxarı axarında məbəd (XIII əsr), Hatəm Məlik qalası, bir çox qədim məbədlər və tarixən salınmış körpülər, eləcə də bütün abidələr Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən dağıdılıb və mənimsənilib.

Hazırda Ermənistan Respublikası işğal etdiyi Ağdərə rayonunun sərvətlərinin talan edilməsi üçün beynəlxalq hüquqa zidd əməllər həyata keçirir. Tərtər çayı üzərində salınmış Sərsəng su anbarı ilə əlaqədar yaranmış vəziyyətə görə ciddi narahatlıq Avropa Şurası Parlament Assambleyasının 2085 (2016) saylı qətnaməsində də öz əksini tapıb. Avropa Şurası Parlament Assambleyasının qəbul etdiyi qətnamədə qəsdən süni ekoloji böhranın yaradılması “ekoloji təcavüz” kimi qiymətləndirilib, ekoloji fəlakət sahələri yaratmaq və həmin ərazilərdə yaşayan əhalinin normal həyatını qeyri-mümkün etmək bir dövlətin digər dövlətə qarşı düşməncəsinə hərəkəti kimi qəbul edilməli olduğu, Sərsəng bəndinin baxımsızlığının xeyli sayda insan itkisi və mümkün yeni humanitar böhranla müşayiət olunan böyük fəlakətlə nəticələnə biləcəyi vurğulanıb. Bu qətnamədə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Sərsəng bölgəsindən dərhal geri çəkilməsi, Ermənistan hakimiyyətinin su ehtiyatlarından münaqişə tərəflərinin yalnız birinin xeyrinə siyasi təsir, yaxud təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməsini dayandırması tələb edilir.

Dağlıq Qarabağın erməni icmasının öz müqəddəratını təyin etmək cəhdi kimi qələmə verdiyi Ermənistanın bu hərbi təcavüzü Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən 1 milyondan çox əhalinin öz doğma torpağından məcburən köçkün düşməsinə gətirib çıxarıb və hazırda bütün dövrlərdə olduğu kimi, ermənilərin həyata keçirdiyi bu işğalçılıq siyasəti kütləvi qırğınlarla müşayiət olunub. Belə ki, 1988-1993-cü illərdə Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində 20 min nəfər azərbaycanlı həlak olub, 100 min nəfərdən çoxu yaralanıb, 50 min nəfər isə müxtəlif dərəcəli xəsarət alaraq əlil olub. XX əsrin sonunda monoetnik dövlət yaratmağa nail olan Ermənistanın təcavüzü nəticəsində Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsi və onun inzibati-ərazisinə aidiyyəti olmayan Laçın, Kəlbəcər, Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan bölgələri işğal edilib. Bütün bu ərazilər ermənilər tərəfindən etnik təmizləməyə məruz qalıb.

Ümumilikdə, 1988-1993-cü illərdə Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində Azərbaycanın tarixi, memarlıq və dini abidələri, xüsusilə 600-dən çox tarixi və memarlıq abidəsi, onlardan 144 məbəd və 67 məscid Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən tamamilə dağıdılıb. Bununla yanaşı, 40 min eksponatın qorunduğu 22 muzey, 927 kitabxanada 4,6 milyon kitab və qiymətli tarixi əlyazma məhv edilib, o cümlədən Azərbaycanın tarixi irsinə aid olan qiymətli nümunələr muzeylərdən oğurlanaraq sonradan müxtəlif hərraclarda satılıb.
Əfv Komissiyasında tərkibində dəyişiklik gözlənilir- Mehdiyev və Axundova yola salınır
28-ci saylı Sabunçu seçki dairəsindən 6 namizədin birgə bəyanatı
Elmira Axundovaya "pul daşıyan" şəxsin fotosu yayılıb?
Tanınmış jurnalist Ləman Ələşrəfqızı İlham Əliyevə məktub yazıb
Qüdrət Həsənquliyev: Bəzi qanun pozuntuları mojaritar seçki sistemindən qaynaqlanır
Xəbər lenti
18/02/2020 [21:53]:
Bakıda 32 yaşlı kişi dəm qazından boğulub
18/02/2020 [20:52]:
“Nağıllar aləmində” yenidən səhnədə
18/02/2020 [20:39]:
“Bakcell” beynəlxalq konfransın keçirilməsinə dəstək göstərdi
18/02/2020 [19:44]:
Əfv Komissiyasında tərkibində dəyişiklik gözlənilir- Mehdiyev və Axundova yola salınır
18/02/2020 [19:33]:
ABŞ Yaponiyadan vətəndaşlarını təxliyə etdi
18/02/2020 [18:51]:
MSK daha üç məntəqəni etibarsız saydı
18/02/2020 [18:45]:
“Naftoqaz” Rusiyanı Krımın işğalına görə ağır təzminatla cəzalandırmaq istəyir
18/02/2020 [18:42]:
Səfir : "2020-2021-ci il üçün Hindistanın dövlət büdcəsindən 3,85 milyard dollar ayrılacaq"
18/02/2020 [17:39]:
Lavrov: “Rusiya və Türkiyə hərbçiləri İdlibdə daim təmasdadırlar”
18/02/2020 [17:12]:
Ölkə başçısı: “Bütün yol-nəqliyyat infrastrukturu müasir tələblərə cavab verməlidir”
18/02/2020 [17:06]:
İlham Əliyev Bakı Nəqliyyat Agentliyinin İdarə Heyətinin sədrini qəbul edib
18/02/2020 [16:24]:
BMT-nin Baş katibi: Dünyada islamofobiyanın geniş vüsət alması böyük narahatlıq doğurur
18/02/2020 [15:42]:
8 yaşlı qız qocalıqdan öldü – Şok
18/02/2020 [15:00]:
"Sədərək"də yanğın söndürülüb: 28 mağaza yanıb - RƏSMİ
18/02/2020 [14:50]:
İki yaşlı qız anasını xilas etdi
18/02/2020 [14:20]:
Bill Qeyts koronavirus epidemiyasına görə narahatdır
18/02/2020 [13:51]:
Misir mumiyalarının qızıl maskaları ABŞ-da nümayiş etdirilir
18/02/2020 [13:50]:
Səfirlik viza almaq istəyən Azərbaycan vətəndaşlarına müraciət etdi
18/02/2020 [13:26]:
Pakistanın axtarışa verdiyi şəxs Bakı aeroportunda tutuldu
18/02/2020 [13:20]:
Azərbaycana xaricdən pul köçürmələri 14% azalıb
18/02/2020 [12:43]:
Uels millisi Bakıya gəlməmişdən bir həftə öncə Niderlanda gedəcək
18/02/2020 [12:18]:
Azərbaycan əhalisinin gəlirləri 7%-ə yaxın artıb
18/02/2020 [11:40]:
Azərbaycan və Avropa İttifaqı yeni əməkdaşlıq sazişini müzakirə etdi
18/02/2020 [11:14]:
Çində 6 günə tibbi maskalar istehsal edən fabrik tikiləcək
18/02/2020 [10:51]:
Azərbaycanda informasiya və rabitə xidmətləri kəskin artıb
Bütün xəbərlər...
Həftənin ən çox oxunanları
Nəticələri ləğv edilən dairələrin TAM SİYAHISI
Azərbaycanda 18 208 manat pensiya alan var
Tanınmış jurnalist Ləman Ələşrəfqızı İlham Əliyevə məktub yazıb
Mərkəzləşdirilmiş karyera portalı yaradılacaq
Elmira Axundovaya "pul daşıyan" şəxsin fotosu yayılıb?
İnsanın dünyaya münasibətindən bəhs edən tamaşa - “Katarsis”
BMT-nin İnkişaf Proqramı iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə məqsədilə “Missiya 1.5” kampaniyasına başlayır
Nazir və müavinləri bölgələrdə vətəndaşları qəbul edəcək
Putin Zelenski ilə telefonla danışdı
İlham Əliyev Münxen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində “Enerji təhlükəsizliyi” mövzusunda dəyirmi masada iştirak edib
İstiqlal.az-ın arxivi
"İstiqlal.az"
Xəbər Portalı
e-mail: istiqlal.mmc@gmail.com
Copyright©2013 "İstiqlal.az" MMC
Materiallardan istifadə zamanı
www.istiqlal.az saytına
istinad zəruridir
X

Bəyənin və "İstiqlal.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin