Etirazlara sözardı...

17/01/2016 [01:03] - Köşə (23932)
Məmməd Süleymanov


Bundan da çətin dövrlər olub, əlbəttə. Ancaq bundan daha ümidsiz dövr olmayıb. Və bu ümidsizliklə qoşalaşan çətinliklər indi bölgələrdə gördüyümüz etirazları şərtləndirib. 

Nə qədər istəyirsiz səbəblər kimi qlobal böhrandan, neftin qiymətlərindən, supergüclərin toqquşmasından, müharibələrdən danışın, bunların hamısının əsası var, ancaq heç biri müşahidə etdiyimiz etirazlar epidemiyasının məhz sinfi mübarizə, kapitalizmin məntiqi səhnəsi olduğu gerçəkliyini pərdələyə bilməz. O kapitalizmin ki, vaxtilə hurreylə özümüz seçmişik və periferiyalarda məhz indi bizdə olan formada mövcud olmalıydı.

Yəni, düşdüyümüz vəziyyət heç də anaxronizm, mutasiya deyil, məntiqidir.

Bu sözləri “Bizdə kapitalizm yoxdur” deyənləri nəzərdə tutaraq yazdım. Ancaq Qubada, Siyəzəndə, Ağsuda çörək tələb edən hər bir etirazçıya da get-gedə aydın olur ki, hazırkı periferiya kapitalizmi onu geci-tezi neftin qiymətindən, böhranı öz ərazisində heç vaxt həll etməyərək onu yeri ərazilərə yönləndirən mərkəz kapitalizminin şıltaqlıqlarından bu dərəcədə ədalətsizcəsinə asılı hala salmalıydı.

Kim deyir ki, həqiqət ədalətli olmalıdır?

Bizim həqiqətimiz ədalətdən uzaqdır. Bölgələrdəki etirazarı vaxtilə Bakıda təşkil olunmuş, partiya və təşkilatların yönləndirdiyi etirazlarla da eyniləşdirməyin. Fərq diametraldır. Bölgələrdəki etirazlar “ofis planktonu”nun yox, lümpenləşmiş proletariatın etirazlarıdır. Orada küçələrə hipsterlər yox, məşəqqət içində əzilən “yeraltı” çıxıb. Onların kamera qarşısında görünmələri də aksiyaya şəkil çəkdirmək üçün çıxan “siyasi qaçqınlar”ın fəndindən tam fərqlidir. Və elə bu fərqlər də əyalət insanının etirazını paytaxt hipsterinin “növbətçi fleşmob”una bənzətmir.

Əyalətdə baş verənlərin virtualdakı “layk inqilabı”na da dəxli yoxdur. Əyalətdə hər şey real və proqnozsuzdur. Orada “Azad söz” və “Demokratiya” kimi dekorasiya xarakteri almış kəlmələr səsləndirilmir.

Əvəzində isə “Çörək” və “İş” deyirlər. Və bu sözləri deyənlər bütün fizionomiyaları ilə sübut edirlər - onların tələbləri də əyinlərindəki nimdaş, ucuz paltar kimi realdır. Əyalətdə forma ilə məzmun ziddiyyətdə deyil.



***

Vaxtilə Cek London özünün öncəgörmələrlə zəngin “Dəmir daban”ında yazırdı: “Daha heç bir tətil baş verməyəcək, onu kölələrin qiyamları əvəzləyəcək. Bax o zaman ştreykbrexerlərin quldur dəstələri yüksək pilləyə qalxacaq. Onları kölələrə nəzarətçi təyin edəcəklər. Əlbəttə, heç kəs onları bu adla çağırmayacaq. Onlar əmək haqqındakı qanunun keşikçiləri hesab ediləcəklər. Nüfuzlu ittifaqların xəyanəti bizi çox geriyə atacaq”.

21-ci əsr Azərbaycanında doğrulan kəlmələr. Etiraz edənlərin aksiyası nizamlı tətil deyil, məhz kortəbii, qeyri-effektiv, epizodik qiyamdır. Nə həmkarlar təşkilatları var, nə siyasi partiyalar. Elə bu cəhət də ilk növbədə narahatlığa yol açmalıdır. Çünki reallıq etiraza yol açan səbəblərin tezliklə yox olacağına ümid saxlamır. Xroniki səbəblər xroniki etirazlara meydan açır.

Sirr deyil ki, indiki duruma təkcə qlobal böhran gətirib çıxarmayıb, burada idarəçiliyin böhranı heç də az rol oynamır. Bəlkə də daha çox katalizator rolunda oliqarxlar və zənginlər kastasını formalaşdırmış məmurlar çıxış edirlər. Axı Cəbrayıl rayonunun icra bşçısının adi vətəndaşla Hindistandakı “toxunulmaz” (şudra) kastasının nümayəndəsi kimi davranması hansı normal cəmiyyətdə cəzasız qala bilərdi? Bizdə isə o məmura hələ qulaqburması verən yoxdur (halbuki cəza qulaqburması şəklində olmamalıdır). Normada nəinki cəzasızlıq, heç bu cür davranışın özü mümkün olmamalıydı. Yaxud, 3 il əvvəl Qubada və İsmayıllıda qiyamların nədən başladığı niyə belə tez unuduldu? Orada da detonator rolunu məmur şərəfsizliyi oynamadımı? Və bundan sonra necə inanmaq olar ki, iqtidarın yerlərdəki kadrları bu cür qüsurlu mənəviyyatları ilə illərlə rəvac verdikləri problemləri bir gündə çözəcəklər?

Yox, baron Münhauzenin yalanları bu ehtimaldan daha gerçəkçi görünür. Problemlər isə bu gün-dünən yaranmayıb, onlar neftin qiymətinin kəllə-çarxda olduğu, qlobal böhranın isə hələ başlamadığı əyyamlardan toplanmaqdadır. Qubada icra başçısı ilə etirazçıların dialoqunun dəqiqə yarımlıq videosunda bir gənc işsizlikdən gileylənir, hakimiyyət nümayəndəsi də ona “Sabah gələrsən yanıma” deyir.

Yəni, ümid verir ki, ona iş tapacaq. O gənc isə bəlkə indiyədək həmin ünvana dəfələrlə, daha neçə-neçə ünvana da nə qədər desən baş çəkib. Fərdlərin etirazla hədələməsi lazımmış ki, ənənəvi “Get kimə istəyirsən şikayət elə” imperativi bir günlük də olsun “Sabah gəlrsən” efemer təsəllisi ilə əvəzlənsin.

Digər etirazçılar bir nəfər kimi un və çörəyin bahalığından söz açır, icra başçısı onları da ümidləndirir. Maşın aptekçəsinin bahalığını misal gətirən gəncə də “Belə şeylər olanda filankəs müəllimə müraciət edin” deyir.

Halbuki faktdır - o filankəs müəllim aptekçənin qiymətini aşağı salmayacaq, sala da bilməz. Deməli, söhbət sadəcə vaxt udmaqdan, həyəcanları səngitməkdən, yəni, yalandan vədlər verməkdən gedir. Yəni, səbəblər necə var, o cür də qalacaq. Bu illər ərzində rayonlara ayrılmış milyonlarla pul, kağız üzərində açılmış yüz minlərə iş yeri isə başqa bir mahnıdır. Daimi iş yerləri açılmayıbmış, olanlar da (elə tarixi Şəki İpək Kombinatı kimi) bağlanıb və dağıdılıb. Yəni, hətta nisbi “tox illər”də də bölgələrdə vur-tut parklar salınıb və muzeylər tikilib, adi bəndənin güzaranı ilə bağlı isə ortada əməl yoxdur.

Ancaq idarəçilikdəki bu “bədxassəli şiş” metastaz verməkdə davam edir, hələlik yerli “feodallar”ın hər mənada qüsurlu fəaliyyət və davranışı təftiş edilmir. Yəni elə çıxır ki, etirazların xronikaya keçməsi üçün münbit torpaq yaranır.

Görünən odur ki, bölgələrdə etirazçılarla dialoq istisna edilir. Yəni icra başçısı çıxıb sakitləşdirir, sonrası hərbçilərin ixtiyarına buraxılır. Bu isə qətiyyən çıxış yolu deyil. Bu, kor dalana aparan yoldur.

Unutmayaq: rayonlarda tələblər ən elementar tələbatlarla bağlıdır. Yəni çörək, digər ərzaqlar, iş. Onları həll etməyə cəhddən qaçmaq etirazların səbəblərini daha da dərinləşdirmək risqi deməkdir. Bunun nə qədər desəniz, tarixi sübutları var.

Sonda isə Cek Londonun “Dəmir daban”ından daha bir sitat:

“- Əgər dünyaya yiyələnmək uğrunda mübarizədə trestlər qalib gəlsə, bəs onda?

- O zaman, - Ernest cavab verdi, - siz də, biz də və bütün fəhlə sinfi də bəşəriyyət tarixinin hətta ən qaranlıq dövrlərinin belə tanımadığı cilovsuz və rəhmsiz zülmkarlığın dəmir dabanı altında əziləcəyik. Bəli, onun adı belədir - Dəmir daban”...

Virtualaz.org
Qara dəftərdəki icra başçılarının adları İlham Əliyevə təqdim edilib - siyahı
Ziya Məmmədovun oğlunun əmlakına həbs qoyuldu - məhkəmə
Bakıda idman klubuna silahlı basqın - 15 yaralı var
Qum adasındakı neft quyusunda qəza: 1 ölü, 3 yaralı
Trampla İlham Əliyevin söhbətinə ABŞ prezidentinin qızı da qatılıb
Xəbər lenti
28/03/2017 [13:41]:
Ermənilər mövqelərimizi snayper tüfənglərindən atəşə tutub
28/03/2017 [13:33]:
İlham Əliyev Saatlıda müşavirə keçirir - yenilənib
28/03/2017 [13:29]:
Dolların yeni məzənnəsi - 1,7220 manat
28/03/2017 [13:27]:
Gürcüstandan Ermənistana silah ilə bağlı daha bir nəfər tutulub
28/03/2017 [13:15]:
Bu gün magistratura və rezidenturaya sənəd qəbulu başa çatır
28/03/2017 [12:48]:
Oqtay Əsədov medal aldı
28/03/2017 [12:46]:
Jurnalistlərə mane olmağa görə cəzanın cəriməsi artırılır
28/03/2017 [12:43]:
Şimali İrlandiya yığmasının hücumçusu Azərbaycanla matçı "Böyük oyun" adlandırıb
28/03/2017 [12:41]:
Bakı-Sumqayıt yolundakı qəzada yaralanan tələbələrin hamısı evə buraxılıb
28/03/2017 [12:23]:
Azərbaycanda deputatın qızının evinə basqın edildi - təfsilat
28/03/2017 [12:17]:
Azərbaycanda son 14 ildə 30 əfv sərəncamı imzalanıb
28/03/2017 [11:55]:
Məsut Özil Azərbaycana təşəkkür etdi
28/03/2017 [11:18]:
İtaliyanın Dövlət Şurası TAP-ın tikintisinə icazə verib
28/03/2017 [11:01]:
Ruhaninin “Instagram” fotoları İranı qarışdırdı
28/03/2017 [10:46]:
Almaniya millisinin müdafiəçisi: "Azərbaycanla oyuna laqeyd yanaşdıq"
28/03/2017 [10:42]:
Nazirlik vergi ödəyicilərinə xəbərdarlıq edib
28/03/2017 [10:41]:
Qullit: "Niderland yığmasına kömək etməyə hazıram"
28/03/2017 [10:18]:
Ucarda iki yük maşını toqquşub, 1 nəfər ölüb
28/03/2017 [09:43]:
Trampın kürəkəni Amerika İnnovasiya Ofisinin rəhbəri təyin olunub
28/03/2017 [09:13]:
Tovuzda güclü külək nəticəsində bir neçə evin tavanı və hasarı uçub
28/03/2017 [00:10]:
İlham Əliyev 5 nəfərə general rütbəsi verdi - siyahı
27/03/2017 [23:23]:
Azərbaycanda 3 min manata xoruz satılır
27/03/2017 [22:27]:
Alimlər Avropanın bir hissəsinin su altında qalacağı vaxtı açıqlayıblar
27/03/2017 [21:52]:
“Twitter” pullu olacaq?
27/03/2017 [21:26]:
Moskvada Mstislav Rostropoviçin xatirə lövhəsinin açılışı olub
Bütün xəbərlər...
Həftənin ən çox oxunanları
Qara dəftərdəki icra başçılarının adları İlham Əliyevə təqdim edilib - siyahı
Putin müharibə əmri verdi - çeçenlərə qarşı
Fövqəladə hallar nazirinin müavini həbs edildi - rəsmi
Trampla İlham Əliyevin söhbətinə ABŞ prezidentinin qızı da qatılıb
Ziya Məmmədovun oğlunun əmlakına həbs qoyuldu - məhkəmə
Azərbaycanda 2 polis bıçaqlandı - rəsmi
İlham Əliyev 5 nəfərə general rütbəsi verdi - siyahı
Azərbaycanda evə silahlı basqın - baş həkim öldürüldü
Bakıda idman klubuna silahlı basqın - 15 yaralı var
Ziya Məmmədov YAP-dan çıxarılmayıb - qardaşından açıqlama
İstiqlal.az-ın arxivi
"İstiqlal.az"
Xəbər Portalı
e-mail: [email protected]
Copyright©2013 "İstiqlal.az" MMC
Materiallardan istifadə zamanı
www.istiqlal.az saytına
istinad zəruridir
X

Bəyənin və "İstiqlal.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin